"Defendendo a Independencia de Timor-Leste"

"Defendendo a Independencia de Timor-Leste"

terça-feira, 5 de Junho de 2007

Komunikadu Imprensa - FRETILIN husu atu hapara ho liafuan soron ema

FRENTE REVOLUCIONÁRIA DO TIMOR-LESTE INDEPENDENTE
FRETILIN



Komunikadu inprensa

5 Juñu 2007

FRETILIN husu atu hapara ho liafuan soron ema

FRETILIN, partido ida nebe horas ne daudaun iha maioria iha
Timor-Leste husu ba Partido CNRT atau hapara ho lia fuan non hahalok
nebe bele soron ema iha kampanhya ba eleisaun parlamentu nian nebe sei
halau iha loron 30 fulan Junhu.

FRETILIN rejeita alegasaun CNRT non Presidente Jose Ramos Horta nian
nebe hakarak atu fo todan ba FRETILIN iha kazu Afonsu Kudalai Guterres
nebe mate iha Domingu liu ba iha Distritu Viqueque.

Arsenio Banu, membru Comite Central FRETILIN non Comissao Politica
Nacional, hateten katak dalan nebe CNRT uza lorin fo sai deklrasaun
eskritu iha loron 4 horiseik ne bele prejudika prosesu judicial no
hamaten prosesu nebe lao hela hotu hametin justisa iha Timor-Leste.

Akusazaun CNRT nia ne laiha base ida, buka halu hafoer deit partidu
seluk nia naran no viola lei eleitoral nebe partidu hotu-hotu asina
tiha onan, Bano hatutan.
Ami mos sinte triste ho mate ne no ami apresenta ami nia kondolensias
familia sira. Timor oan se deit maka mate ne hanesan problema ida ke
seriu, maibe partidu politiku nebe iha estadu demokratiku nia laran
komesa hakotu lia hodi dehan katak ema nee, ma seluk maka oho
wainhira investigasaun non julgamentu ida ke justu seidauk halo ne
hatudu katak partidu ne laiha responsabilidade.

Bano hateten katak FRETILIN fo nia apoiu tomak ba desizaun atau hahu
investigasaun no promete katak sei fo apoiu ba prosesu ne atu bele
aplika lolos lei no jutisa.

Bano tatolin katak investigasaun presiza atu responde ba kestoens kona
ba insidente ne.

Bano husu, se karik membrus CNRT nian maka lorin kroat no kilat, se
nune karik, se maka fo kilat ba sira ? Se karik membrus CNRT balun
involve tiha onan iha aktus violensia non halu tauk ema iha Distritu
Viqueque ? Se karik ema hirak nebe involve ne iha historia konan ba
komflitus interese pesoal?

Ami mos la hatenen tamba sa maka ema nebe akompanha CNRT iha Viqueque
lorin kilat naruk hanesan ita hare iha Telivizaun. Sira ne polisia?
Buat hirak ne presiza investiga atu nune bele hatenen lolos lorin
esplika ba povu atu hapara informasaun nebe lalos.

Bano mos dehan katak horin wain kedas wainhira hahu kampanha maka CNRT
uza lia fuan no hahaluk nebe soron ema. Ni fo exemplu hanesan
situasaun nebe CNRT iha nia kampanha uza fail bandeira FRETILIN nian
no kolai nebe ataka direitamente lideres FRETILIN nain.

Ami apresenta ona ami nia reklamasaun ba CNE konan hahaolok nebe CNRT
uza fail bandeira FRETILIN nian no mos ami sei hare hela atu apresenta
keixa konan ba difamasaun wainhira Sr. Guterres mate, Bano aumenta.

Prezidente FRETILIN nian, Francisco Guterres Lu Olo mós responde ba
deklarasaun eskrita hosi Prezidente da Repúblika, Sr. José
Ramos-Horta, ne'ebé mosu kedan hafoin deklarasaun hosi CNRT.

"Ami bolu Sr. Prezidente atu tetu ninia liafuan bainhira halo
komentáriu kona-ba insidente sira ne'e.

Nu'udár xefe de estadu, Sr. Prezidente nia papél maka sai garantór ba
unidade nasionál ho independénsia. Nia mós iha obrigasaun atu hili
ninia liafuan ho kuidadu. Prezidente tenke promove rezolusaun ba kazu
sira ne'e liu hosi meius legais loloos.

"Tan lider nasionál balu iha tinan kotuk uza liafuan sira ne'e la tetu
maka destabiliza tiha situasaun ida delikada tebetebes no insita duni
violénsia."

Hakarak hatene tan informasaun, bele dere arame ba: Arsenio Bano on
(+670) 733 9416 (Dili)

Media Release - Only FRETILIN can guarantee economic sovereignty

Vote for FRETILIN!
2007 Parliamentary Elections

"From the people, with the people and for the people"


Media release

3 June 2007

Only FRETILIN can guarantee economic sovereignty

FRETILIN General Secretary Mari Alkatiri today challenged the FRETILIN
government's critics to explain what concrete policies they had to
match his party's strategy to defend Timor-Leste's economic
sovereignty and provide strong economic management.

Dr Alkatiri said that when FRETILIN came to office five years ago it
inherited an economy in total disarray.

"Since 2002, we have built the foundations for Timor-Leste's economic
independence. Now our critics say they can do better. We encourage
them to explain to the people exactly how their policies will preserve
our independence and create an equal and prosperous society," he said.

Dr Alkatiri, who attracted strong criticism from Australia for his
tough stand in the Timor Sea oil negotiations, is number two on
FRETILIN's ticket for the parliamentary elections to be held on 30
June 2007. Dr Alkatiri's skill as an administrator during his time as
PM was acknowledged even by his harshest critics. He is
widely-credited with being the architect of Timor-Leste's strongly
nationalist economic policy.

"We live in a competitive globalised world," Dr Alkatiri continued.
"Many countries who fought hard for their independence are now losing
it, because they failed to control their economy. We see many
countries in our region losing control of their land, their natural
resources, and even their labour force, which is being forced to
emigrate to find work in other places. Small countries like
Timor-Leste are especially vulnerable."

Dr Alkatiri pointed to some of the main FRETILIN achievements.
"Everyone knows that we won a better oil and gas deal than the
Australian government wanted to give us. We have built a management
regime for the oil revenue which will guarantee our independence for
many decades.

"We refused to borrow money, because we knew how some foreign powers
have used loans to control the policies of the borrowing countries. We
built a strong regime to control foreign investment, and to prevent us
losing control of our vital assets, including our land.

"More recently, we completed planning for a program of accelerated
national development, to build our road network, our electricity
network, our water supply systems and our workforce."

"The opposition parties did not and still have not proposed detailed
alternatives to our strategy," said Dr Alkatiri.

"This is because they have no policies to guarantee protection of our
vital assets. Our recently-elected President is now claiming that he
has better poverty reduction ideas which FRETILIN prevented him from
implementing when he was Prime Minister. This too is careless talk.
Let us not forget that he was a member of our government which made
these policies; he sat at the Council of Ministers meetings when we
debated them. Did he propose alternatives?"

Alkatiri continued: "Our ex-President alleges we used our cars and our
positions only to enrich ourselves. People say things like this in
elections campaigns. It is easy to be a demagogue at a rally. We all
learned these skills in our resistance struggle.

"A different kind of leadership is needed for the complex tasks of
economic management. Our leaders all need to learn these new things,
economic and financial management whether in government or opposition.

"We should not depend on foreign experts to run our country. Yes, we
need and appreciate expert technical assistance from internationals
but Timorese must be in charge and must know how to do this.

"Debate is good for democracy. We challenge every opposition party to
debate us on the economic management of Timor-Leste. Let the people
decide who is best-equipped to defend our economic independence in the
new conditions of the 21st century.

"We all owe it to all our sisters and brothers who died for our
independence to get this right. If we do not get our economic policy
right, foreign interests will use their money to take from us what our
martyrs fought and died for."

For more information, please contact:

Jose Teixeira (+670) 728 7080 or fretilin.media@gmail.com
www.timortruth.com, www.fretilin-rdtl.blogspot.com

Comunicado de Imprensa - Só a Fretilin pode garantir a soberania económica

Vota para a FRETILIN!
Eleições Legislativas 2007

"Do Povo, Com o Povo, Para o Povo"


Comunicado de imprensa

3 Junho 2007

Só a Fretilin pode garantir a soberania económica

O Secretário Geral da Fretilin Mari Alkatiri desafiou os críticos do
governo da Fretilin para que expliquem quais são as suas políticas
concretas que possam ser equiparadas a estratégia do seu partido
quanto a defesa da soberania económica de Timor-Leste e de uma gestão
económica forte.

Dr Alkatiri disse que a Fretilin está no governo há cinco anos e
herdou uma economia em total desordem.

"Temos vindo a contruir os alicerces para uma independência
económica de Timor-Leste desde 2002. Agora os que nos criticam dizem
que podem fazer melhor. Encorajamo-os a explicar, exactamente ao povo,
como é que as suas políticas poderão preservar a nossa independência e
criar uma sociedade próspera em que todos os cidadãos tenham os mesmos
direitos", disse ele.

O Dr. Alkatiri, que foi alvo de duras criticas por parte da Austrália
pelo modo como dirigiu as negociações do petróleo no Mar de Timor, é o
número dois na lista dos deputados para as eleicções legislativas a
ter lugar no dia 30 de Junho de 2007. A sua capacidade de gestão foi
reconhecida, mesmo por aqueles que mais o criticaram, durante o
periodo em que foi Primeiro Ministro. É largamente considerado como
o arquitecto da política económica nacionalista consistente de
Timor-Leste.

"Vivemos num mundo globalizado de alta competição", continuou Dr.
Alkatiri. Muitos paises que lutaram arduamente para alcançarem a sua
independência, perderam-na simplesmente por não terem conseguido
controlar a sua própria economia. Observamos que grande parte dos
países da nossa região perderam o controlo do seu país, dos seus
recursos naturais, e ainda da sua mão de obra, porque se viram
forçados a emigrar à procura de trabalho noutros sítios. Pequenos
paises como Timor-Leste são especialmente vulneráveis".

O Dr. Alkatiri referiu-se a algumas das mais importantes conquistas
da Fretilin. "Todos sabem que fizemos um acordo do petróleo melhor do
que aquele que o governo da Austrália nos queria dar. Possuimos uma
política de gestão dos rendimentos do petróleo a qual garantirá a
nossa independêndencia por muitas décadas.

Recusamos a pedir dinheiro emprestado, porque sabiamos que as
potências estrangeiras tem usado empréstimos para controlar a
politica dos paises devedores. Criamos um sistema forte para
controlar os investimento estrangeiro, e prevenirmo-nos de perder o
controlo dos nossos recursos vitais, incluindo a nossa terra. Muito
recentemente completamos o plano para o programa de desenvolvimento
nacional acelarado, para construimos a nossa rede de estradas, a
nossa rede de electricidade, o nosso sistema de fornecimento de àgua e
a nossa mão de obra".

"Os partidos da oposição nunca propuseram e ainda não têm propostas
alternativas detalhadas em relação a nossa estratégia", afirmou o Dr.
Alkatiri.
"Isto porque eles ainda não têm politicas que garantam protecção aos
nossos recursos vitais. O nosso recentemente eleito Presidente,
afirma agora que ele tem melhores ideias para redução da pobreza e
que a Fretilin o impediu de implementar quando ele ainda era
Primeiro-Ministro. Esta é também uma conversa sem nexo. Não nos
esqueçamos que ele também foi membro do governo que elaborou estas
politicas; ele estava presente nas reuniões do Conselho de Ministros
quando o assunto foi debatido. Ele propôs alternativas?"

Alkatiri continuou: "O nosso ex-Presidente alega que usamos as nossas
viaturas e posições apenas para beneficio próprio. As pessoas dizem
coisas dessas em campanhas eleitorais. É muito fácil ser-se demagogo
nos comícios. Todos nós aprendemos estas destresas durante o período
de resistência.

Uma nova forma de liderança é necessária para as tarefas complexas de
gestão económica. Todos os nossos lideres precisam de aprender novas
coisas, como gerir a economia e finanças quer se esteja no governo ou
na oposição. Não deveriamos depender dos peritos estrangeiros para
gerir o nosso país. Sim, precisamos e apreciamos toda a ajuda técnica
de peritos internacionais, mas os Timorenses devem liderar e devem
saber como o fazer.

"Debater é bom para a democracia. Desafiamos todos os partidos da
oposição para debater connosco, a gestão económica de Timor-Leste.
Deixemos que seje o povo a decidir quem está melhor capacitado para
defender a nossa independência económica sob as novas condições do
século 21. Nós temos esta dívida para com os irmãos e irmãs que
morreram pela independência. Se nós não conseguirmos ter uma política
económica correcta, as potências estrangeiras usarão o dinheiro deles
para retirar de nós a nossa soberania – a causa pela qual os nossos
mártires lutaram e morreram".

Para mais informações, contacte: Jose Teixeira (+670) 728 7080,
fretilin.media@gmail.com
www.timortruth.com, www.fretilin-rdtl.blogspot.com

Komunikadu Imprensa - FRETILIN DEIT MAK BELE FÓ GARANTIA BA SOBERANIA EKONÓMIKA

Vota ba FRETILIN!
Eleisoens Parlamentares 2007

"Husi povu, ho povu, ba povu"


Komunikadu imprensa

3 Juñu 2007

FRETILIN DEIT MAK BELE FÓ GARANTIA BA SOBERANIA EKONÓMIKA

Sekretáriu Jeral FRETILIN nian, Mari Alkatiri, sadik ema nebé kritika
Governu FRETILIN atu bele hato sai sira nia polítika nebe bele
garante soberania ekonomiku no hatur base ida nebe forte atu halau
gestaun ekonomia Timor nian hanesan buat nebe FRETILIN apresenta tiha
ona.

Dr. Alkatiri hatutan katak wainhira FRETILIN simu knar iha tinan lima
liu ba, FRETILIN simu Estadu ida nebe nia ekonomia naklekar tebes.

"Husi 2002 kedas, ami hahú halao knaar ba hametin independénsia
ekonómika Timor-Leste nian. Ohin loron, ema sira nebé kritika ami,
dehan katak sira bele halo diak liu ami. Ami hakarak husu ba sira atu
hatete lolós ba povu oinsá mak sira ninia polítika bele hametin ita
nia independénsia no bele hamosu sosiedade ida nebe iha moris diak ba
ema hotu.

Dr. Alkatiri, nebé Austrália kritika makás tamba nia posisaun nebe
defende maksa Timor nia interesse wainhira halau negosiasaun kona ba
mina rai iha tasi Timor-Leste nian, agora mos sai kandidatu iha lista
FRETILIN nian ba eleisoens Parlamentares nebe sei halau iha loron 30
Fulan Junhu 2007. Dr. Alkatiri nia kapasidade atu halau gestaun nudar
Primeiru Ministru hetan rekonhesimentu hosi ema barak, inklui mos sira
nebe uluk kritika makas liu nia.

Ema barak mak hatene katak Dr. Alkatiri mak arkitetu polítika
ekonómika nasionalista Timor nian nebé forte tebe-tebes.

"Ita moris iha mundu ida nebe global, nasaun bar'barak nebé luta
makas to hetan sira nia independénsia, lakon dadauk ona sira ninia
soberania, tamba sira la konsege kontrola sira nia ekonomia. Ita haré
nasaun barak iha ita nia rejiaun lakon kontrole ba sira nia rain no
sira nia rain nia riku soin (rekursus naturais), nune mos ba sira nia
ema nebe tenki halai fali ba servisu iha rai seluk . Rain kiik
hanesan Timor-Leste vulnerable tebes ba problemas sira ne, Dr.
Alkatiri hatutan.

Dr. Alkatiri hatudu sai buat balu nebe FRETILIN konsege halau hanesan
resultadu dsitribuisaun mina rai iha tasi Timor nebe oras ne ita hetan
porsaun ida ke boot liu ba ida nebe foun-foun Governu Australia
hakarak fob a ita. Ita hatur sistema gestaun ida konan ba osan nebe
mai hosi ita nia mina nebe sei bele garante ita nia independensia ba
tinan ba tinan.

"Governu FRETILIN mos lakohi husu empresta osan, tamba hatene katak
rai sira nebé empresta osan sei uza ne'e , hodi kontrola politika ba
rai sira nebé deve sira. FRETILIN hamoris regime ida nebe forte hatu
kontrola investimentu estrangeiru atu nune bele evita katak ita nia
aset nebe vital monu ba ema liur nia liman, inklui mos ita nia rai.

"Foin lalais ne'e, ami ramata ona programa nebe bele aselera ita nia
dezenvolvimentu nasional, atu halo rede liurong nian, rede
eletrisidade nian, sistema ba ható bé mós no maundeobra (ema nebé
servisu).

"Partidu opozisaun sira seidauk apresenta proposta seluk nebe bele
sai hanean alternativa ba estratéjia , FRETILIN nian, Dr. Alkatiri
hatete.

"Ida ne'e akontese tamba sira sei dauk iha polítikas ba garante
protesaun ba ita nia riku soin nebé importante. Prezidente RDTL nebé
foin eleitu hatete katak nia iha ideias diak liu FRETILIN nian, maibé,
FRETILIN mak la husik nia atu implemta ideias sira ne'e wainhira nia
sei Primeiru-Ministru. Ida ne'e hatudu katak nia la koalia ho kuidadu.
Ita labele haluha katak nia mos membru governu nian, governu ida nebé
halo polítikas sira ne'e; nia rasik tur iha reuniaun Konsellu
Ministrus nian wainhira ami koalia konan ba assuntu hirak ne'e,
tam,ba sa maka nia la apresenta alternativas sira ne ba diskuti ?

Alkatiri hatutan: "Prezidente horiuluk RDTL nian du'un katak ami uza
kareta no ami nia pozisaun hodi halu riku ami nia an. Ema hatete katak
ema uza buat hirak ne'e iha tempu kampaña ba eleisaun. Fasil atu
koalia barak iha komisiu. Ita hotu aprende abilidade ida ne'e durante
ita nia rezisténsia.

"Ita Prezisa lideransa ida ké bele halao knaar jestaun ekonómika
nian nebe komplexu tebes. Ita nia lideransa hotu, kaer governu ka
opozisaun, tenke aprende halo sasán foun, jestaun ekonómika no
finanseira".

"Ita labele tabele deit ba ema estranjeiru atu mai ukun ita nia rain
. Lós duni katak ita presiza no ita mos apresia asisténsia téknika
peritus internasionais nian, maibé, timor oan sira maka tenke lidera
no tenke hatene oinsá mak halo buat sira ne'e".

"Debate buat ida ke diak ba demokrasia. Ami sadik partidus opozisaun
hotu-hotu atu debate ho ami kona ba jestaun ekonómika Timor-Leste
nian. Husik povu mak hare atu hili se mak diak liu atu defende
indepedénsia ekonómika ita nia rain nian iha kondisoens foun sekulu
XXI nian.

Ita iha tusan ida ba sakrifisiu ita nia inan, aman, maun alin no tiun
sira neebe fo an an hodi hetan independensia ba ita, ne duni ita tenki
halu lolos buiat hirak ne. Se ita la halau lolos ita nia politika
ekonomika, ema rai liur sei usa sira nia osan hodi foti hikas ita nia
independensia nebe ita nia martires sira luta no mate hodi hetan
Hakarak taan informasaun, bele dere arame bä:

José Teixeira (+670) 728 7080 selae hakerek ba: fretilin.media@gmail.com
www.timortruth.com, www.fretilin-rdtl.blogspot.com

segunda-feira, 4 de Junho de 2007

Media Release - FRETILIN demands investigation into shooting of CNRT campaign worker

FRENTE REVOLUCIONÁRIA DO TIMOR-LESTE INDEPENDENTE

FRETILIN

Media release

3 June 2007

FRETILIN demands investigation into shooting of CNRT campaign worker

FRETILIN, the largest political party in Timor-Leste (East Timor), today demanded that a proper independent investigation be carried out in relation to the death of an armed civilian CNRT campaign worker shot by police today in Viqueque district east of Dili during campaigning for the 30 June parliamentary elections.

Dr Mari Alkatiri, the secretary general of FRETILIN, said a full investigation needs to be carried into the death of Afonso Kudalai to establish the facts and circumstances of the shooting.

Alkatiri added “that there also needs to be an inquiry to explain why a campaign team member of a political party was armed with a gun and to determine the person that provided him with that weapon.”

The investigation needs to involve the Office of the President, the Government of Timor-Leste and the United Nations Police Force.”

Alkatiri said that his sources had informed him that the incident occurred as the CNRT party campaign team headed towards Ossu from Uatolari.

Alkatiri said “FRETILIN condemns all forms of violence and provocative campaigning. Those who are guilty of perpetrating violence must be arrested and brought to trial so that justice can be served.”

For more information, please contact:

Fretilin Media (+670) 733 5060 or email fretilin.media@gmail.com

Comunicado de Imprensa - FRETILIN exige uma investigação sobre a morte a tiro de um membro da equipa eleitoral do CNRT

FRENTE REVOLUCIONÁRIA DO TIMOR-LESTE INDEPENDENTE

FRETILIN

Comunicado de Imprensa

3 Junho 2007


FRETILIN exige uma investigação sobre a morte a tiro de um membro da equipa eleitoral do CNRT

A FRETILIN exige uma investigação independente aos acontecimentos registados, no dia de hoje, em Ossu, Viqueque, que resultaram na morte de Afonso Kudalai, um civil ilegalmente armado, e membro da equipa de campanha do recém-criado partido liderado por Xanana Gusmão.

A FRETILIN condena todas as formas de violência e de intimidação das populações e regista negativamente a sucessão de provocações registadas nos últimos dois dias pela campanha do recém-criado partido de Xanana Gusmão, em Uatulari e em Ossu.

Exigimos uma investigação independente que envolva o Gabinete do Presidente da República, o Governo de Timor-Leste e a Polícia das Nações Unidas, para que se apure a verdade dos factos e se possa aferir da responsabilidade política ou partidária”, afirma Marí Alkatiri, Secretário Geral da FRETILIN.

A FRETILIN exige esclarecimento ao facto de um membro de um partido político estar ilegalmente armado em plena campanha, assim como se deve apurar com exactidão quem lhe providenciou ou autorizou a usar arma.

A FRETILIN reafirma o respeito integral pela Lei Eleitoral e pelo Código de Conduta que subscreveu.

A FRETLIN rejeita todas as formas de violência. e apela a uma campanha de tolerância e de não agressão, sendo que quem a promova, a instigue e a pratique seja levado à justiça.



Para mais informações, contacte: Fretilin Media (+670) 733 5060

fretilin.media@gmail.com